Da thiếu vitamin D có biểu hiện gì? Những dấu hiệu người trẻ thường bỏ qua

Vitamin D thường được nhắc đến nhiều khi nói về xương, nhưng dưỡng chất này cũng có liên quan đến hoạt động bình thường của da và hệ miễn dịch. Với người trẻ từ 15-25 tuổi, việc học tập trong nhà, ít tiếp xúc ánh sáng, ăn uống thất thường hoặc ít dùng thực phẩm giàu vitamin D có thể làm tăng nguy cơ thiếu hụt.

Tuy nhiên, cần hiểu đúng rằng thiếu vitamin D không có một dấu hiệu đặc trưng riêng trên da. Nhiều người thiếu vitamin D thậm chí không có triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, không thể chỉ nhìn da khô, xỉn màu hay nổi mụn rồi kết luận cơ thể đang thiếu vitamin D.

Vitamin D có vai trò gì với cơ thể và làn da?

Vitamin D giúp cơ thể hấp thu canxi và phospho, từ đó hỗ trợ quá trình hình thành và duy trì xương chắc khỏe. Thiếu hụt kéo dài có thể gây còi xương ở trẻ em và nhuyễn xương ở thanh thiếu niên, người trưởng thành.

Ngoài vai trò đối với xương, vitamin D còn tham gia điều hòa miễn dịch và nhiều hoạt động của tế bào trong cơ thể. Da cũng là nơi cơ thể có thể tổng hợp vitamin D khi tiếp xúc với tia UVB.

Tuy vậy, Viện Da liễu Hoa Kỳ không khuyến cáo cố tình phơi nắng hoặc dùng giường tắm nắng để bổ sung vitamin D vì tia UV làm tăng nguy cơ lão hóa da và ung thư da. Thay vào đó, vitamin D nên được cung cấp từ thực phẩm và thực phẩm bổ sung khi có chỉ định phù hợp.

Da thiếu vitamin D có biểu hiện gì?

Đây là điểm dễ bị hiểu sai nhất. Không có một kiểu da nào có thể được coi là dấu hiệu chắc chắn của thiếu vitamin D.

1. Da có thể khô hơn

Da khô có thể liên quan đến tình trạng thiếu vitamin D

Viện Da liễu Hoa Kỳ cho biết thiếu một số vitamin và khoáng chất, trong đó có vitamin D, có thể liên quan đến tình trạng da khô quá mức.

Tuy nhiên, da khô phổ biến hơn nhiều do những nguyên nhân khác như:

• Thời tiết hanh khô hoặc ngồi điều hòa lâu;

• Tắm nước nóng;

• Dùng sữa rửa mặt quá mạnh;

• Sử dụng retinoid, AHA, BHA quá mức;

• Viêm da cơ địa hoặc các bệnh lý da liễu.

Do đó, da khô đơn thuần không đủ để chẩn đoán thiếu vitamin D.

2. Da trông kém sức sống

Khi thiếu vitamin D, một số người có thể cảm thấy mệt mỏi hoặc đau nhức cơ thể. Điều này đôi khi khiến khuôn mặt trông thiếu sức sống hơn, nhưng đây là biểu hiện gián tiếp chứ không phải dấu hiệu đặc hiệu trên da.

Nếu da nhợt nhạt hoặc xanh xao rõ rệt, cần nghĩ thêm đến các nguyên nhân khác như thiếu sắt, thiếu máu hoặc dinh dưỡng không đầy đủ thay vì quy mọi biểu hiện cho vitamin D.

Thiếu vitamin D có gây mụn không?

Hiện chưa có đủ bằng chứng để khẳng định thiếu vitamin D là nguyên nhân trực tiếp gây mụn trứng cá.

Một số nghiên cứu đã ghi nhận người bị mụn có thể có nồng độ vitamin D thấp hơn ở một số nhóm dân số, nhưng mối liên hệ này chưa chứng minh rằng bổ sung vitamin D sẽ làm hết mụn.

Mụn trứng cá chủ yếu liên quan đến tăng tiết bã nhờn, bít tắc nang lông, viêm, vi khuẩn Cutibacterium acnes, nội tiết và yếu tố di truyền.

Vì vậy, nếu đang bị mụn, không nên tự bổ sung vitamin D liều cao với mục đích “trị mụn”.

Thiếu vitamin D có gây rụng tóc không?

Rụng tóc có rất nhiều nguyên nhân như stress, thiếu sắt, bệnh tuyến giáp, giảm cân nhanh, chế độ ăn thiếu chất hoặc các bệnh lý nang tóc.

Một số nghiên cứu ghi nhận nồng độ vitamin D thấp ở một số người bị rụng tóc, nhưng rụng tóc cũng không phải dấu hiệu đủ để chẩn đoán thiếu vitamin D.

Nếu rụng tóc kéo dài hoặc tóc thưa nhanh, việc tìm nguyên nhân quan trọng hơn là tự mua nhiều loại vitamin cùng lúc.

Những dấu hiệu thiếu vitamin D đáng chú ý hơn biểu hiện trên da

Người trẻ thiếu vitamin D có thể mệt mỏi và đau nhức cơ xương

Ở người trẻ, thiếu vitamin D thường âm thầm. Khi có triệu chứng, những biểu hiện có thể gặp gồm:

• Mệt mỏi kéo dài;

• Đau nhức xương hoặc cơ;

• Yếu cơ;

• Đau vùng lưng hoặc xương;

• Trong trường hợp thiếu nặng và kéo dài có thể xuất hiện nhuyễn xương.

NIH cho biết thiếu vitamin D nghiêm trọng có thể gây nhuyễn xương ở thanh thiếu niên và người lớn, kèm đau xương và yếu cơ.

Điều đáng lưu ý là một người có thể thiếu vitamin D mà hoàn toàn không nhận thấy triệu chứng nào.

Người từ 15-25 tuổi nào dễ thiếu vitamin D?

Nguy cơ có thể cao hơn ở những người ít tiếp xúc ánh sáng tự nhiên, thường xuyên ở trong nhà, mặc quần áo che phủ phần lớn cơ thể hoặc có làn da sẫm màu vì lượng melanin cao làm giảm khả năng tạo vitamin D của da khi tiếp xúc tia UV.

Ngoài ra, chế độ ăn ít cá béo, trứng hoặc thực phẩm được tăng cường vitamin D cũng có thể làm lượng vitamin D hấp thu từ thực phẩm thấp hơn.

Một số bệnh ảnh hưởng đến hấp thu chất béo hoặc một số thuốc cũng có thể tác động đến tình trạng vitamin D.

Muốn biết thiếu vitamin D có cần xét nghiệm không?

Xét nghiệm 25 hydroxyvitamin D giúp đánh giá tình trạng thiếu vitamin D​​​​​​​

Không thể chẩn đoán thiếu vitamin D bằng cách quan sát làn da.

Khi bác sĩ nghi ngờ thiếu hụt, xét nghiệm thường được sử dụng là 25-hydroxyvitamin D [25(OH)D] trong máu. Đây là chỉ số chính để đánh giá tình trạng vitamin D của cơ thể.

Theo Hội đồng Thực phẩm và Dinh dưỡng Hoa Kỳ được NIH dẫn lại, nồng độ dưới 12 ng/mL (30 nmol/L) có liên quan đến nguy cơ thiếu vitamin D, còn từ khoảng 20 ng/mL (50 nmol/L) trở lên được xem là đủ cho sức khỏe xương ở phần lớn người khỏe mạnh. Tuy nhiên, ngưỡng đánh giá có thể khác nhau tùy hướng dẫn và tình trạng bệnh cụ thể.

Có nên phơi nắng để bổ sung vitamin D?

Ánh nắng giúp da tổng hợp vitamin D nhưng không nên vì lo thiếu vitamin D mà chủ động phơi nắng lâu hoặc bỏ kem chống nắng.

Viện Da liễu Hoa Kỳ khuyến cáo nên ưu tiên vitamin D từ thực phẩm tự nhiên, thực phẩm tăng cường vitamin D hoặc bổ sung theo hướng dẫn chuyên môn, thay vì tăng tiếp xúc tia UV.

Những thực phẩm có vitamin D gồm cá béo như cá hồi, cá thu, cá mòi; lòng đỏ trứng; một số loại sữa và thực phẩm được bổ sung vitamin D.

Thực phẩm giàu vitamin D hỗ trợ xương và sức khỏe tổng thể

Có nên tự uống vitamin D mỗi ngày?

Vitamin D là vitamin tan trong chất béo nên có thể tích lũy nếu dùng quá nhiều trong thời gian dài.

Do đó, không nên tự dùng liều cao chỉ vì thấy da khô, nổi mụn hay rụng tóc. Việc bổ sung nên dựa vào chế độ ăn, nguy cơ thiếu hụt, kết quả xét nghiệm và hướng dẫn của nhân viên y tế khi cần.

Đặc biệt, dùng vitamin D quá mức có thể gây tăng canxi máu và dẫn đến các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.

Làm gì khi da khô và nghi ngờ thiếu vitamin D?

Trước tiên, nên chăm sóc trực tiếp hàng rào bảo vệ da: dùng sản phẩm làm sạch dịu nhẹ, dưỡng ẩm đều đặn, hạn chế nước quá nóng và sử dụng kem chống nắng.

Nếu đồng thời thường xuyên mệt mỏi, đau nhức xương cơ, ít ra ngoài hoặc có nhiều yếu tố nguy cơ thiếu vitamin D, nên trao đổi với bác sĩ về việc xét nghiệm thay vì tự đoán dựa trên tình trạng da.

Kết luận

Thiếu vitamin D có thể liên quan đến da khô ở một số người, nhưng không có biểu hiện đặc hiệu nào trên da giúp khẳng định cơ thể đang thiếu vitamin D.

Đặc biệt với người trẻ 15-25 tuổi, da khô, nổi mụn, xỉn màu hay rụng tóc thường có nhiều nguyên nhân khác nhau. Khi nghi ngờ thiếu vitamin D, xét nghiệm và đánh giá tổng thể vẫn đáng tin cậy hơn việc nhìn vào làn da.